۲۳ آبان ۱۴۰۵ شمارهٔ ۰۱ نشریهٔ مستقل

نقد کسب‌وکار، شهر و فرهنگ

نقد فرهنگ

«هفت‌خوان»؛ کافه‌ای که کتابخانه‌اش فقط پس‌زمینه است

قفسه‌های کتاب در «هفت‌خوان» زیبا هستند، اما بیشتر به دیوارِ دکوراتیو شبیه‌اند تا به کتابخانه‌ای که بشود در آن کتاب پیدا کرد.

تصویرسازی از یک طاق کافه و فنجان قهوه با نوار قرمز
فرهنگ — تصویرسازی برای نقد

در ورودی «هفت‌خوان» تابلویی چوبی هست با خطی خوش و این جمله: «کتاب، قهوه، گفت‌وگو». دو ساعت بعد از ظهر یک روز وسط هفته رفتم. کافه تقریباً پر بود و بیشتر میزها با لپ‌تاپ و لیوان‌های بزرگ اشغال شده بودند. قفسه‌های کتاب از کف تا سقف بالا رفته‌اند و در نگاه اول، صحنهٔ دلپذیری است. اما چند دقیقه بعد متوجه می‌شوی که کتاب‌ها بر اساس رنگ و اندازه چیده شده‌اند، نه موضوع. چند کتاب هم با نوار پلاستیکی بسته شده‌اند.

این اولین تناقض «هفت‌خوان» است: جایی که کتاب را به بخشی از دکور تبدیل کرده، اما ادعای فرهنگی دارد. کتاب‌ها اغلب از یک انتشارات مشخص و با جلدهای یکسان‌اند؛ انگار یک نفر یک بستهٔ نمایشی سفارش داده و آن را روی قفسه چیده است. پیدا کردن یک کتاب مشخص تقریباً غیرممکن است و هیچ فهرستی هم وجود ندارد.

منو، صدا و فاصله

قهوه خوب است؛ اسپرسوی دوبل، غلیظ و با کرِما. اما منوی غذا، با آن همه تنوع، کیفیت یکدستی ندارد. ساندویچ مرغ سرد بود و سیب‌زمینی‌ها بیشتر روغن داشتند تا طعم. موسیقی هم بلندتر از آن بود که بشود کتاب خواند. صندلی‌ها راحت‌اند، اما فاصلهٔ میزها کم است و مکالمهٔ میز کناری کاملاً شنیده می‌شود. برای قرار کاری یا گپ دوستانه مناسب است؛ برای خواندن، نه.

کتاب به‌عنوان دکور

مسئله فقط چیدمان نیست. در «هفت‌خوان» هیچ رویداد کتاب‌محوری برگزار نمی‌شود، هیچ معرفی‌ای کنار قفسه نیست و هیچ‌کس نمی‌داند کتاب‌ها از کجا آمده‌اند. کتاب اینجا نه موضوع است، نه ابزار فروش؛ فقط پس‌زمینهٔ عکس‌های اینستاگرام است. این انتخابِ صاحب کافه است و از نظر تجاری ممکن است کار کند. اما اگر نام «کتاب» را یدک می‌کشی، مشتری حق دارد انتظار کمی بیشتر داشته باشد.

حکم نقد: «هفت‌خوان» کافهٔ خوش‌عکسی است با قهوهٔ خوب، اما کتابخانه‌اش یک دکور است. اگر به‌دنبال جایی برای کار کردن یا قرار گذاشتن هستید، گزینهٔ بدی نیست؛ اگر به‌دنبال کتاب هستید، کتاب‌فروشیِ سر خیابان انتخاب بهتری است.

راه‌حل پیچیده نیست: یک قفسهٔ کوچک اما واقعی، با کتاب‌های دست‌دومِ فروشی، یک فهرست ساده و یک شبِ ماهانهٔ کتاب‌خوانی. همین مقدار، فاصلهٔ میان «کافه‌ای با کتاب» و «کافهٔ کتاب» را پر می‌کند.